Gạo ST25 giúp bà con thoát nghèo trở thành giàu có bền vững
Giống lúa ST25 không chỉ đưa thương hiệu gạo Việt vươn ra thị trường quốc tế mà còn mở ra con đường làm giàu thực sự cho hàng ngàn nông dân trên khắp đồng bằng Sông Cửa Long. Đây không đơn thuần là câu chuyện về một giống lúa đạt giải thưởng, mà là câu chuyện về sự thay đổi cuộc đời - khi khoa học nông nghiệp gặp gỡ ý chí vươn lên của người dân vùng đồng bằng Sông Cửa Long. Gạo ST25 giúp bà con thoát nghèo trở thành giàu có bền vững chính là minh chứng sống động nhất cho sức mạnh của đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp Việt Nam.
Từ Vùng Đất Phèn Mặn Đến Thủ Phủ Lúa Chất Lượng Cao
Không nhiều người biết rằng Sóc Trăng từng là vùng đất bị đất phèn mặn nặng bao phủ, sản xuất lúa kém hiệu quả, đời sống nông dân khó khăn chồng chất. Năng suất thấp, giá lúa bấp bênh, đầu ra không ổn định - đó là bức tranh ảm đạm kéo dài nhiều thế hệ ở vùng đất này.
Thế nhưng, chưa đầy hai thập kỷ sau, Sóc Trăng đã hoàn toàn lột xác. Sản lượng lúa hàng năm hiện đạt trên 2 triệu tấn, cao gấp hơn 2 lần so với trước. Mô hình sản xuất đã chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng hàng hóa chất lượng cao, trong đó giống lúa ST25 - nhiều lần đạt danh hiệu gạo ngon nhất toàn cầu - đóng vai trò then chốt trong sự chuyển mình kỳ diệu này.
Hành Trình Khoa Học Kiên Trì Phía Sau Hạt Gạo
Để hiểu vì sao gạo ST25 giúp bà con thoát nghèo trở thành giàu có bền vững, cần nhìn lại hành trình nghiên cứu đầy gian nan mà những nhà khoa học tâm huyết đã trải qua. Tiến sĩ Trần Tấn Phương - nguyên Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sóc Trăng, đồng thời là một trong những nhà khoa học trực tiếp tham gia nghiên cứu dòng lúa ST - vẫn không quên những khó khăn ban đầu.
Ông chia sẻ rằng trước kia, Sóc Trăng tuy có không ít giống lúa mang tiếng chất lượng nhưng hiệu quả canh tác kém, khó nhân rộng. Trước thực trạng đó, yêu cầu cấp bách là phải nghiên cứu ra giống lúa mới: vừa canh tác được 2–3 vụ/năm, vừa kháng sâu bệnh tốt, lại đảm bảo chất lượng hạt gạo đạt tiêu chuẩn xuất khẩu.
Năm 2003, nhóm nghiên cứu bắt tay vào công việc chọn giống. Từ những phép lai đầu tiên, lần lượt xuất hiện ST11, ST12 - mỗi thế hệ tích lũy thêm các đặc tính quý. Về sau, mỗi tổ hợp lai được thiết kế tinh vi hơn, tích hợp nhiều nguồn gen để kết hợp đồng thời các ưu điểm như hương thơm đặc trưng, độ mềm dẻo, khả năng kháng bệnh và hình dáng hạt đẹp mắt. Thành quả cuối cùng của hành trình hơn 15 năm nghiên cứu kiên trì đó chính là sự ra đời của ST24 và ST25 - hai giống lúa đã làm thay đổi diện mạo nông nghiệp miền Tây.
Giải Thưởng Quốc Tế - Cú Hích Thay Đổi Số Phận Người Nông Dân
Năm 2019 và 2023, gạo ST25 liên tiếp đạt danh hiệu cao nhất tại các cuộc thi gạo ngon quốc tế uy tín. Những chiến thắng vang dội ấy không chỉ đặt tên Việt Nam lên bản đồ gạo thế giới mà còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa trực tiếp đến đời sống của hàng ngàn hộ nông dân đang canh tác ST25.
Ông Trương Văn Hùng - Giám đốc HTX Nông nghiệp Hưng Lợi (xã Long Đức, huyện Long Phú) - chia sẻ thẳng thắn: "Sau khi ST25 được vinh danh, nông dân trong HTX đều ưu tiên chọn giống này vì lợi nhuận cao hơn hẳn. Quan trọng hơn, đã có doanh nghiệp ký hợp đồng thu mua dài hạn, nông dân không còn nơm nớp lo bị ép giá như trước."
Đây chính là điểm mấu chốt tạo nên sự khác biệt. Trước kia, dù trồng lúa chăm chỉ đến đâu, người nông dân vẫn thường xuyên rơi vào vòng luẩn quẩn: được mùa mất giá, thương lái ép giá vào vụ thu hoạch. Nhưng với thương hiệu ST25 được quốc tế công nhận, thế cân bằng đã thay đổi - người trồng lúa lần đầu có thể ngồi vào bàn đàm phán với tư thế của người nắm giữ sản phẩm có giá trị.
Những Câu Chuyện Đổi Đời Thực Tế
Tại xã Long Đức, ông Phạm Hoàng Trân là một trong nhiều nông dân điển hình. Ông phấn khởi kể rằng nhờ chuyển sang trồng ST25, gia đình ông đã xây được nhà cửa khang trang - điều mà suốt nhiều năm trồng lúa truyền thống ông chưa dám nghĩ tới. Trước đây, đầu ra không ổn định, giá lúa thường thấp hơn chi phí đầu tư vào cuối vụ. Hiện nay, chỉ riêng vụ Đông Xuân 2024–2025, với 3 ha lúa ST25, ông thu về lợi nhuận khoảng 50 triệu đồng/ha - con số mà cách đây 10 năm không ai trong xã dám mơ tới.
Tại xã Đại Tâm (huyện Mỹ Xuyên), dòng lúa ST đã đồng hành cùng người dân qua nhiều thế hệ, từ ST3 đến ST25. Ông Hứa Thành Nghĩa - Giám đốc HTX Nghĩa Thắng - khẳng định chắc chắn: "Canh tác giống xác nhận kết hợp bao tiêu đầu ra đã giúp thu nhập nông dân tăng rõ rệt qua từng vụ. Nhiều hộ từng nằm trong diện nghèo nay đã vươn lên khá giả, có người còn mua thêm đất mở rộng sản xuất."
Đặc biệt đáng chú ý là mô hình sáng tạo đang phát triển mạnh tại 6 xã vùng trong huyện Mỹ Xuyên: kết hợp lúa ST với nuôi tôm sạch theo truyền thống "con tôm ôm cây lúa". Mô hình lúa – tôm hữu cơ này không chỉ giúp tận dụng tối đa diện tích mặt nước mà còn tạo ra sản phẩm sạch đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu khắt khe, được thị trường quốc tế đón nhận tích cực, mang lại giá trị kinh tế gấp đôi so với canh tác đơn thuần.
Định Hướng Phát Triển Bền Vững Từ Chính Sách Đến Thực Tiễn
Theo ông Vương Quốc Nam - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sóc Trăng - địa phương hiện có hơn 140.000 ha lúa, xếp thứ 5 khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Với mô hình thâm canh được áp dụng rộng rãi, tổng diện tích gieo trồng hàng năm đạt trên 330.000 ha, sản lượng vượt 2,1 triệu tấn. Đáng chú ý, tỉ lệ lúa đặc sản đã vượt 50% - một cơ cấu canh tác mà không nhiều tỉnh thành đạt được - trong đó riêng ST24 và ST25 chiếm hơn 18% tổng diện tích.
Định hướng phát triển của tỉnh rất rõ ràng: đẩy mạnh sản xuất gạo chất lượng cao theo hướng nông nghiệp bền vững, gia tăng giá trị hạt gạo thay vì chạy theo sản lượng thô. Mục tiêu đến năm 2025 là mở rộng diện tích lúa đặc sản lên 195.000 ha, với ST24 và ST25 làm nòng cốt, kèm theo đầu tư vào chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến đến thương hiệu xuất khẩu.
Bài Học Từ Hành Trình Gạo ST25
Câu chuyện gạo ST25 Ông Cua giúp bà con thoát nghèo trở thành giàu có bền vững mang nhiều bài học giá trị. Thứ nhất, đầu tư dài hạn vào nghiên cứu giống là nền tảng không thể thiếu. Thứ hai, chất lượng sản phẩm được quốc tế công nhận chính là đòn bẩy tốt nhất để cải thiện vị thế đàm phán của người nông dân. Thứ ba, liên kết sản xuất thông qua HTX và hợp đồng bao tiêu dài hạn là chìa khóa giúp giá trị tạo ra không bị thất thoát qua tay thương lái.
Hành trình từ vùng đất phèn mặn đến thủ phủ lúa đặc sản hàng đầu Việt Nam của Sóc Trăng là tấm gương phản chiếu rõ nét nhất về tiềm năng của nông nghiệp Việt khi được đầu tư đúng hướng. Và hạt gạo ST25 - nhỏ bé, trắng trong, thơm ngào ngạt - chính là biểu tượng của hành trình đổi đời ấy.
