Gạo ST25 Ông Cua: Hành trình từ hạt lúa Sóc Trăng đến danh hiệu gạo ngon nhất Thế giới

Trên bản đồ lúa gạo toàn cầu, hiếm có giống lúa nào của Việt Nam tạo được tiếng vang lớn như gạo ST25 Ông Cua. Từ một giống lúa thơm được chọn và lai tạo ở vùng ven biển Đồng bằng sông Cửu Long, ST25 đã ba lần được vinh danh tại cuộc thi World's Best Rice, vượt qua nhiều đối thủ lâu năm như gạo của Thái Lan và Campuchia. Với người tiêu dùng, đây là một lựa chọn đáng cân nhắc nếu đang tìm gạo ngon ST25 cho bữa cơm gia đình. Bài viết này Gạo ngon Hà Thành sẽ tổng hợp nguồn gốc, đặc tính và các dấu mốc quốc tế của giống gạo này, giúp bạn hiểu vì sao nó được quan tâm đến vậy.

Nguồn gốc và dấu ấn khoa học của gạo ST25 Ông Cua

Muốn hiểu giá trị của gạo ST25, trước hết cần biết nó được tạo ra như thế nào. Đây không phải sản phẩm của một mùa vụ may mắn mà là thành quả của quá trình nghiên cứu bền bỉ.

Hai thập kỷ lai tạo của nhóm tác giả

Giống ST25 do kỹ sư Hồ Quang Cua cùng các cộng sự, tiến sĩ Trần Tấn Phương và kỹ sư Nguyễn Thị Thu Hương, nghiên cứu tại tỉnh Sóc Trăng. Theo các bài báo về hành trình này, nhóm đã mất khoảng 20 năm để hoàn thiện giống. Ý tưởng khôi phục những dòng lúa thơm chất lượng cao đã theo ông Cua từ thời sinh viên. Giống được lai từ ST3 và Tiên Vua, hai giống có đặc tính khác nhau, để tìm ra một dòng hội tụ độ thơm, độ dẻo và hình thức hạt đẹp.

Chữ "ST" trong tên gọi lấy từ Sóc Trăng, quê hương của giống lúa. Còn cái tên quen thuộc "Ông Cua" xuất phát từ chính người tạo giống. Đó cũng là lý do thị trường thường gọi gạo ST25 Ông Cua như một thương hiệu gắn liền với tác giả, chứ không chỉ là tên một mã giống.

Trước ST25, giống ST24 đã gây chú ý khi lọt top 3 tại World's Best Rice 2017 ở Macao. Kinh nghiệm từ ST24 là nền tảng để nhóm tiếp tục hoàn thiện đời sau.

Vùng đất định hình hương vị

Một điểm thú vị mà chính tác giả từng chia sẻ: ST25 không cho chất lượng tối ưu khi trồng trên đất quá màu mỡ. Giống này phát huy tốt nhất ở vùng ven biển nhiễm mặn nhẹ, như Sóc Trăng và vùng U Minh, đặc biệt trong mô hình luân canh lúa - tôm. Môi trường canh tác khắt khe này góp phần tạo nên hạt gạo thơm, dẻo và có chất lượng ổn định. Nói cách khác, hương vị của giống không chỉ nằm ở gen mà còn ở thổ nhưỡng nơi hạt lúa lớn lên.

Nhờ đó, người trồng lúa trong vùng có thêm một hướng đi giá trị cao hơn so với các giống lúa đại trà. Hiện giống ST25 được trồng trên khoảng 200.000 ha trên cả nước, và theo nhận định của giới chuyên môn, vẫn còn nhiều dư địa để mở rộng.

Vì sao ST25 được xem là gạo ngon và được thế giới ghi nhận

Chất lượng của một loại gạo được đánh giá qua nhiều tiêu chí: hình dạng và đặc tính vật lý của hạt, thành phần hóa học, đặc điểm sinh học và cả cảm nhận của người ăn. ST25 đáp ứng khá toàn diện các tiêu chí này.

Về ngoại hình, hạt gạo thon dài, trong và gần như không bạc bụng. Khi nấu, cơm có mùi thơm tự nhiên, hạt cơm mềm dẻo vừa phải và vẫn giữ được độ ngọt khi nguội. Đây là những yếu tố khiến nhiều gia đình xem đây là gạo ngon ST25 để nấu hằng ngày hoặc đãi khách. Khi chọn mua, bạn nên ưu tiên sản phẩm có bao bì rõ nguồn gốc, ghi vùng trồng, ngày đóng gói và thông tin nhà sản xuất, vì trên thị trường có không ít sản phẩm gắn mác ST25 nhưng chưa được kiểm chứng.

Chuỗi giải thưởng World's Best Rice

Dấu mốc quan trọng nhất đến vào tháng 11 năm 2019. Tại Hội nghị Gạo thế giới lần thứ 11 ở Manila (Philippines), do tạp chí The Rice Trader tổ chức, ST25 giành giải cao nhất, lần đầu tiên Việt Nam đạt vị trí này sau mười năm cuộc thi diễn ra. Trước đó, Thái Lan và Campuchia là hai quốc gia thống trị bảng vàng.

Sau chiến thắng đầu tiên, giống lúa tiếp tục giữ phong độ:

2019: giải nhất tại Manila.

2020: giải nhì tại Mỹ.

2023: giành giải nhất lần thứ hai tại Philippines, trong cuộc thi có 30 mẫu gạo đến từ hơn 10 quốc gia. Mẫu thắng giải được trồng trên 2,6 ha tại Sóc Trăng.

2025: chia sẻ danh hiệu cao nhất cùng gạo Phka Romdoul của Campuchia tại Phnom Penh, đánh dấu lần thứ ba ST25 được vinh danh.

Bên cạnh giải thưởng quốc tế, kỹ sư Hồ Quang Cua còn được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học và công nghệ. Năm 2022, Sóc Trăng cũng đã xuất khẩu các container gạo Ông Cua ST25 sang Úc và nhận được phản hồi tích cực từ người tiêu dùng tại đó, cho thấy sức hút của giống gạo này không chỉ dừng ở các cuộc thi.

Gạo ST25 Ông Cua là minh chứng cho việc nghiên cứu khoa học nghiêm túc có thể tạo ra giá trị thật cho nông nghiệp. Từ 20 năm lai tạo, từ vùng đất ven biển Sóc Trăng, hạt gạo này đã ba lần được vinh danh trên đấu trường quốc tế và trở thành niềm tự hào của ngành lúa gạo Việt Nam. Nếu bạn đang tìm gạo ngon ST25 chính gốc, hãy chọn sản phẩm có nguồn gốc minh bạch, đóng gói rõ ràng và bảo quản đúng cách để giữ trọn hương vị. Một bữa cơm nấu từ hạt gạo đã được thế giới công nhận là cách đơn giản để thưởng thức thành quả của người nông dân và nhà khoa học Việt Nam.